OSI-model: leer de 7 lagen interactief

Het OSI-model is een referentiemodel van de ISO (ISO/IEC 7498-1). OSI staat voor Open Systems Interconnection. Het verdeelt de communicatie tussen twee computers in zeven lagen, van de overdracht van bits via een kabel tot de toepassing. Elke laag heeft een duidelijke taak en gebruikt alleen de diensten van de laag eronder. Zo kun je netwerken begrijpen, plannen en problemen opsporen.

Het OSI-model heeft zeven lagen. Van onder naar boven: 1 fysieke laag (Physical), 2 datalinklaag (Data Link), 3 netwerklaag (Network), 4 transportlaag (Transport), 5 sessielaag (Session), 6 presentatielaag (Presentation) en 7 applicatielaag (Application). Laag 1 tot en met 4 zijn transportgericht, laag 5 tot en met 7 applicatiegericht.

Het OSI-model heeft zeven lagen. Het is een leveranciersonafhankelijk referentiemodel van de ISO en wordt tegenwoordig vooral gebruikt om te leren en problemen op te sporen. Het TCP/IP-model heeft vier lagen en beschrijft de protocollen waarmee het internet werkt: netwerktoegang (OSI 1 en 2), internet (OSI 3), transport (OSI 4) en toepassing (OSI 5 tot en met 7). Sessie en presentatie vallen daarin onder de toepassingslaag. De tool toont beide modellen naast elkaar, met de bijbehorende lagen op dezelfde hoogte.

Een switch werkt op laag 2, omdat hij frames doorstuurt op basis van het MAC-adres. Een router werkt op laag 3 en bepaalt de route op basis van het IP-adres. Hubs en repeaters werken op laag 1: ze geven alleen signalen door. Een layer-3-switch kan beide: hij schakelt op laag 2 en routeert op laag 3. VLAN's (IEEE 802.1Q) horen bij laag 2, omdat de VLAN-ID als tag in het Ethernet-frame staat.

Laag 1 verzendt bits, laag 2 frames, laag 3 pakketten en laag 4 segmenten bij TCP of datagrammen bij UDP. Op laag 5 tot en met 7 spreek je simpelweg van data. Bij het verzenden voegen de lagen hun headers toe; laag 2 voegt bovendien de controlesom (FCS) als trailer toe. Dat heet inkapseling.

Beide zijn grensgevallen. ARP verbindt een IP-adres (laag 3) met een MAC-adres (laag 2), maar wordt rechtstreeks in een Ethernet-frame verstuurd. Daarom noemen handboeken laag 2, 3 of ‘2,5’. TLS bouwt een sessie op (laag 5) en versleutelt (laag 6), maar hoort ondanks de naam niet bij de transportlaag. Bij open vragen telt je onderbouwing; kies bij meerkeuzevragen de indeling die je in de les hebt geleerd.

Ja, er zijn twee veelgebruikte ezelsbruggetjes waarbij elk woord met dezelfde letter begint als een laag. Voor de Engelse laagnamen, van laag 1 tot en met 7: ‘Please Do Not Throw Sausage Pizza Away’ voor Physical, Data Link, Network, Transport, Session, Presentation en Application. Voor de Duitse laagnamen, van laag 7 tot en met 1: ‘Alle Deutschen Schüler Trinken Verschiedene Sorten Bier’ voor Anwendung, Darstellung, Sitzung, Transport, Vermittlung, Sicherung en Bitübertragung. Beide ezelsbruggetjes staan in de oefenmodus en op de spiekbrief.

Bij elke term de bijbehorende laag in beide modellen, met uitleg. Zoek je naar ARP, dan zie je in het OSI-model 2 Datalinklaag / 3 Netwerklaag en in het TCP/IP-model Netwerktoegangslaag / Internetlaag, met een toelichting waarom leerboeken dit soms anders indelen. Klik op een laag voor de functie, gegevenseenheid, adressering, apparaten en protocollen.

Vooral bij het opsporen van fouten, laag voor laag van onderaf: zit de kabel goed en brandt het lampje van de netwerkkaart (1)? Ziet de computer andere apparaten op het lokale netwerk, bijvoorbeeld in de ARP-tabel (2)? Reageert de gateway op ping (3)? Is de poort open (4)? Draait de dienst (7)? Voor laag 3 en 4 helpen Traceroute en de poortchecker.

De tool is gratis en je hoeft je niet aan te melden. Hij draait volledig in je browser; je invoer wordt niet naar een server gestuurd. Alleen je zoekterm verschijnt in de adresbalk, zodat je een indeling kunt delen. Je hoogste quizscores worden lokaal in je browser opgeslagen.